Սուրբ Սարգիս հայ հաւատացեալներու կողմէ ամէնէն սիրուած սուրբերէն մէկն է: Տօնին ամբողջական անունն է. «Տօն սրբոցն Սարգիսի զօրավարին, իր որդի Մարտիրոսին եւ տասնչորս զինուորներուն»: Տարուան մէջ այս տօնը, ինչպէս ուրիշ շատ ու շատ տօներ, յստակ օր մը չունի: Ընդհանրապէս կը տօնուի 11 Յունուար 15 Փետրուար թուականներուն մէջ, Շաբաթ օր մը: Տօնի նախընթաց Երկուշաբթի օրը կը սկսի Սբ. Գրիգոր Լուսաւորչի կողմէ հաստատած Առաջաւորաց պահքը, որ տարուան առաջին պահքն է եւ կը տեւէ հինգ օր: Եւ քանի որ Առաջաւորաց պահքին անմիջապէս կը յաջորդէ Սբ. Սարգիսի տօնը, ժողովուրդը շատ յաճախ այս պահքը կը կոչէ Սբ. Սարգիսի պահք:

Ով էր Սուրբ Սարգիս

Սբ. Սարգիս ծագումով յոյն էր եւ հռոմէական քաղաքացի: Ծնած է Կապադովկիոյ մէջ: Ան ապրած է Դ դարուն: Հռոմի Կոստանդիանոս կայսէր կողմէ (337 թ.) զօրապէտ կարգուած է իր ծննդավայրին մէջ:

Շատ կանուխ տարիքին ընդունած է քրիստոնէութիւնը եւ վարած է բարեպաշտ եւ առաքինի կեանք մը` հաւատարիմ քրիստոնէական հաւատքին: Յուլիանոս Ուրացող կայսէր (361-363 թթ.) քրիստոնեաներու նկատմամբ սկսած հալածանքներու օրերուն Սբ. Սարգիս իր որդի Մարտիրոսին հետ փախուստ կու տայ Հայաստան: Հոս կարճ ժամանակ մը կենալէ ետք, կ’անցնի Պարսկաստան, ուր պարսից Շապուհ Բ Արքան (310-379 թթ.) իրեն կը նշանակէ պարսկա-հռոմէական սահմաններու սահմանապահ զօրապետ: Կարճ ժամանակի ընթացքին ան իր քաջագործութիւններու եւ յաղթանակներու շնորհիւ մեծ յարգանք եւ հեղինակութիւն կը վայելէ:

Օր մը սակայն կը բացայայտուի անոր քրիստոնեայ ըլլալը: Շապուհ արքան կը փորձէ համոզել անոր հրաժարելու քրիստոնէութենէ: Սբ. Սարգիս ոչ միայն չըներ արքայի ըսածը, այլեւ ջերմօրէն կը պաշտպանէ քրիստոնէական հաւատքը. «Ես կը հաւատամ մէկ Աստուծոյ, Ամենասուրբ Երրորդութեան, որ ստեղծած է երկինքն ու երկիրը: Կրակն ու կուռքերը ի բնէ աստուած չեն: Ես որ հողեղէն մարդ մըն եմ, կրնամ փճացնել զանոնք»: Եւ խօսքէն գործի անցնելով կը կործանէ կրակի ատրուշանը եւ կը մարէ կրակը: Զայրացած ամբոխի կողմէ իր աչքերուն առջեւ կը սպանուի իր զաւակըª Մարտիրոս: Թագաւորին հրամանով Սարգիս կ’առաջնորդուի դարձեալ բանտ: Պարսից շահը կը յուսայ չարչարելով ու տանջելով պիտի կարենայ զինք կրակապաշտ դարձնել եւ օգտուիլ իր զինուորական կարողութիւններէն ու քաջագործութիւններէն: Սակայն Սարգիս հաստատ կը մնայ իր հաւատքին վրայ եւ շահը զայն գլխատելու դատավճիռ կու տայ: Գլխատուելէ առաջ Սարգիս զօրավար հետեւեալ աղօթքը կ’արտասանէ. «Ով Տէր, Քրիստոս Աստուած իմ, անոնք որ կը յիշեն իմ անունս իրենց նեղութեան մէջ եւ կը կատարեն իմ նահատակութեանս յիշատակը ուխտով ու պատարագով, ինչ որ ուզեն Քեզմէ, լսէ անոնց եւ շնորհէ իրենց խնդրանքը»: Երկինքէն ձայն մը կը պատասխանէ անոր. «Պիտի տամ քու խնդրածդ եւ պիտի կատարեմ աղաչանքդ. իսկ դուն եկուր վայելէ քեզի համար պատրաստուած բարիքները»: Դահիճը կը գլխատէ զինք: Իր զինուորներէն 14 հոգիներ, որ ընդունած էին քրիստոնէութիւնը, կը փորձեն զօրավարի մարմինը առնել եւ պատուով թաղել, բայց անոնք ալ կը նահատակուին նոյն կերպով: Հաւատացեալներ կը յաջողին գտնել նահատակ զօրավարին մարմինը: Զայն կը տեղափոխեն Ասորիք եւ կ’ամփոփեն հոն:

Երեւանի Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի

5-րդ դարուն Սբ. Մեսրոպ Մաշտոց Ասորիք հանդիպելով, Սբ. Սարգիսի մասունքներէն կը բերէ Հայաստան եւ կ’ամփոփէ ներկայ Հայաստանի Հանրապետութեան Աշտարակ քաղաքէն ոչ հեռու գտնուող Կարբի աւանի մէջ: Այնուհետ դարերու ընթացքին կառուցուած են բազում եկեղեցիներ Սբ. Սարգիսի անունով: Այդ եկեղեցիներու մէջ եւ նաեւ այլուր կարելի է հանդիպիլ Սբ. Սարգիսի սրբապատկերներուն, ուր ան կը պատկերուի ճերմակ նժոյգի մը վրայ եւ նիզակով կը ճզմէ վիշապը, որպէս խորհրդանիշ չարին դէմ իր տարած յաղթանակին: 12-րդ դարուն Սբ. Ներսէս Շնորհալի Կաթողիկոս մասնաւոր Շարական մը կը գրէ Սուրբ Սարգսի տօնին երգելու համար: Հաւատացեալներ զինք կը կոչեն «անյաղթ վկայ եւկատարիչ ամենայն խնդրուածոց»:

ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՍՈՎՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ


Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի – Ճակատամաս

Ժողովրդական պատումներու համաձայն Սբ. Սարգիսը աղջիկ մը փախցուցած կ’ըլլայ: Հետեւաբար երիտասարդները ջերմ համակրանք ունին անոր նկատմամբ: Անոնք կը հաւատան եւ կը խորհին, որ Սուրբը իրենց զգացմունքները լաւ կը հասկնայ, կ’օգնէ իրենց եւ իրենց երազները կ’իրականացնէ: Այս պատճառով երիտասարդներ, մանաւանդ աղջիկներ, Սբ. Սարգիսին տօնը կանխող օրերուն եռօրեայ կամ հինգօրեայ ծոմ կը պահեն եւ կը հայցեն Սուրբին բարեխօսութիւնը, որպէսզի իրականանայ իրենց երազներն ու ցանկութիւնները:

Ուրիշներ, սիրահարուած երիտասարդներ եւ աղջիկներ, ծոմապահութեան վերջին օրը, Ուրբաթ երեկոյեան կ’ուտեն մաքուր ալիւրով պատրաստուած խիստ աղի բլիթ մը եւ առանց ջուր խմելու կը քնանան: Եթէ երազին մէջ իրենց սիրած տղայէն կամ աղջիկէն խմելու ջուր առնեն, ուրեմն իրենց նպատակներն ու ցանկութիւնները կ’իրականանան:


Սուրբ Սարգիս Տօնակատարութիւն – Երեւան

Հին ատեներ մարդիկ կը հաւատային, որ տօնի նախընթաց գիշերը Սբ. Սարգիս ձիով կ’անցնի տուներու վրայէն: Այս պատճառով տուներու տանիքներուն վրայ փոխինձ (ալիւրի եւ ցորենի խառնուրդ) կը դնէին եւ եթէ յաջորդ օրը անոր վրայ գտնէին ձիուն պայտին հետքերը, զայն կը կերցնէին երիտասարդներուն, որպէսզի անոնք հասնին իրենց մուրազին:

Ասոնք ժողովրդական աւանդութիւններ են: Էականը աղօթքն է առ Աստուած Սբ. Սարգիսի բարեխօսութեամբ: Աստուած է, որ Սուրբի բարեխօսութեամբ կը պատասխանէ մեր աղօթքներուն:

Քանի մը տարի առաջ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Սբ. Սարգիսի տօնը հռչակած է իբրեւ երիտասարդներու օրհնութեան օր: Այդ օր երիտասարդներ կ’երթան եկեղեցի, կ’աղօթեն առ Աստուած, կը հայցեն Սուրբին բարեխօսութիւնը եւ կը ստանան հոգեւորականին օրհնութիւնը:

Սերովբէ Վարդապետ Իսախանեան

Կիսվիր այս նյութով ընկերներիդ հետ
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Comments are closed at this time.