1921թ. հուլիսի 5-ին Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանին ապօրինի բռնակցվելուց ի վեր, արցախահայությունը շուրջ 70 տարի անընդհատ բողոքել է դրա դեմ և պահանջել միավորվել մայր հայր ենիքի հետ: Սակայն Մոսկվայի և Բաքվի իշխանությունները մերժել են այդ արդարացի պահանջը: Ավելին, Ադրբեջանը կանխամտածված խոչընդոտել է Լեռնային Ղարաբաղի տնտեսական, գիտամշակութային զարգացմանը, արգելակել կապը մայր հայրենիքի …
Լեռնային Ղարաբաղը պատմական Հայաստանի Արցախ աշխարհի մէկ մասն է: Մինչեւ 5-րդ դար Արցախը մաս կազմած է Մեծ Հայքի թագաւորութեան: Հայոց թագաւորութեան կործանումէն ետք Արցախի վրայ իրենց գերիշխանութիւնն են հաստատած նախ պարսիկները, այնուհետ սելճուք-մոնղոլ-թուրքերը, ապա կրկին պարսիկները:
Քրիստոնէութիւնը մուտք գործած է Արցախ Քրիստոնէութիւնը Հայաստանի մէ 5-րդ դարու վերջաւորութեան Արցախի մէջ կը հիմնուի առանձին Կաթողիկոսական Աթոռ եւ կը կոչուի Կաթողիկոսութիւն Աղուանից: